20-03-07

strijd barst los in Nederland...

logo_sandd_hoofdsponsors

Strijd om de brievenbus

Als het aan de markt ligt, wordt de post in Nederland over een paar jaar nog maar vier dagen per week bezorgd door een postbode die zijn wijk als bijverdienste doet. Het succes van Sandd en Selektmail knaagt aan het netwerk van TNT .

 

Er kan wel gesproken worden van een kleine verhuisgolf onder de concurrenten van TNT in de postbranche. Postbedrijf Sandd nam eind vorig jaar een nieuwe sorteerhal aan de IJsseldijk bij Apeldoorn in gebruik, waarin het bedrijf rond de 700 miljoen stuks post per jaar aan kan. Concurrent Selektmail slaat volgende maand bij Utrecht feestelijk de eerste paal de grond in voor een hal met een capaciteit van 800 miljoen tot 1 miljard stuks per jaar.

De nieuwe postdistributiecentra voor de alternatieve postbezorgers zijn hard nodig. Het is de komende jaren groeiseizoen voor de uitdagers van TNT. Zeker als ook het laatste beschermde segment van de Nederlandse postmarkt, brieven tot 50 gram, voor concurrentie opengaat. Bart Stomphorst, chief executive officer (ceo) van Sandd, denkt zijn nieuwe hal binnen een paar jaar te zijn ontgroeid. “Dit jaar denken we 420 miljoen stuks post te bezorgen, het jaar daarop tussen de 500 en de 600 miljoen”, zegt hij. “Als de liberalisering begin volgend jaar plaatsvindt, zal het volume dichter bij de 600 miljoen liggen. Gaat het niet door dan halen we circa 520 miljoen.”

Rond 2009 moet het bedrijf, dat vorig jaar 321 miljoen poststukken bezorgde, al aan de 700 miljoen stuks zitten waarop het nieuwe sorteercentrum is berekend. Als de hele markt open is, wil Stomphorst rond 2011 een marktaandeel bereiken van 20 à 25 procent, wat neerkomt op meer dan een miljard poststukken per jaar.

Ook Selektmail, dat vorig jaar zo’n 300 miljoen maal een brievenbus liet klepperen, rekent uiteindelijk op een marktaandeel van zo’n 20 procent. Het bedrijf maakt zich op voor een verhuizing eind dit jaar naar een lokatie aan de A2 waar een Utrechtse Mercedes-dealer jarenlang de karakteristieke ster op het dak voerde.

“Van de 45 procent van de markt die nu nog gesloten is, behoort 77 procent straks tot onze target”, zegt John Kuiper, managing director bij Selektmail. “Voor deze categorie post is het niet zo belangrijk dat die de volgende dag of binnen 48 uur wordt bezorgd. Wat telt is dat die op een bepaald moment wordt bezorgd, zoals de tweede helft van een bepaalde week.”

Dat is precies de truc die de uitdagers van TNT de afgelopen jaren hebben geperfectioneerd. Voor veel zendingen die bedrijven aan consumenten sturen, is leveringszekerheid belangrijker dan de vraag of een stuk morgen of pas overmorgen in de bus ligt. In plaats van zes dagen komen de bezorgers van Sandd en Selektmail twee keer per week langs de deur. Doordat de post al door de verzender is voorgesorteerd en bestellers niet in loondienst zijn maar per poststuk worden betaald, is het model aanzienlijk goedkoper dan dat van TNT.

Dat er vraag is naar deze vorm van bezorging met ongeveer 20 procent lagere tarieven is de afgelopen jaren wel gebleken. Sandd en Selektmail bouwden in een paar jaar marktaandelen van rond de 12 procent op in een markt die honderden jaren was toegewezen aan TNT en zijn voorlopers. De oude monopolist verloor de laatste jaren aanzienlijke poststromen van postorderbedrijven, overheidsinstellingen, banken, nutsbedrijven, uitgevers en andere grote verzenders aan de nieuwe concurrenten.

Teruglopende marges

Tot nu toe konden verzenders alleen drukwerk en post zwaarder dan 50 gram via de prijsbeukers versturen. Na de liberalisering komen ook de telefoon- en nutsrekeningen, belastingaanslagen en bankafschriften binnen hun bereik. Als Sandd en Selektmail aan hun eigen toekomstverwachtingen voldoen, betekent dit dat TNT Post de komende jaren fors omzet zal inleveren. Haalt Sandd zijn 20-25 procent en Selektmail zijn 20 procent van de markt, dan blijft er voor TNT niet meer over dan tussen de 55 en 60 procent van de postmarkt. Het in stand houden van het huidige netwerk wordt aanzienlijk moeilijker als er minder post is. Bovendien moet het marktaandeel dat TNT wel weet te behouden zwaarder bevochten worden, waardoor de druk op de prijzen zal toenemen.

Dat TNT de komende jaren handel zal verliezen staat wel vast. “Dat is evident”, zegt Harry Koorstra, de man die binnen de raad van bestuur van TNT verantwoordelijk is voor de post.”Maar we hebben er alle vertrouwen in dat we in het buitenland fors kunnen groeien.

Hoewel TNT rekent op een verlies van marktaandeel, betekent dat niet dat het zich in Nederland de kaas van het brood laat eten. Op de markten waar concurrentie is, wordt al hard gevochten om marktaandeel. De effecten zijn al merkbaar, wijst Koorstra op de gestaag afnemende marges die de postactiviteiten de afgelopen jaren hebben laten zien. Leverde de postbezorging voor 2005 nog marges van boven de 20 procent op, het afgelopen jaar zakte die van 19,6 naar 18,7 procent. Voor dit jaar wordt een marge van rond de 17 procent geraamd. Uiteindelijk zullen de marges uitkomen op de mid tens , zoals TNT het gebied rond de 15 procent aanduidt. Hoewel de lagere marges ook het gevolg zijn van de groei van de veel minder renderende buitenlandse postactiviteiten van TNT, zijn de lagere marges volgens Koorstra ook het gevolg van het prijsbeleid. “Wij zijn overgegaan van een margebeleid naar een volumebeleid.”

Zijn bedrijf gaat volop in de tegenaanval met nieuwe producten. Aan de ene kant introduceert TNT een economy-dienst die het midden houdt tussen het model van Selektmail en Sandd enerzijds en de bestaande TNT 24- en 48-uurs leveringen anderzijds. Aan de onderkant van de markt is TNT bezig met het uitrollen van een netwerk dat nog goedkoper moet worden dan dat van Sandd en Selektmail. Het gaat één dag per week geadresseerde post onder de vlag van folderdochter Netwerk VSP verpreiden. Voorlopig gaat het leeuwendeel van de geadresseerde Netwerk VSP-post mee met de klassieke TNT-postbode. Dit en volgend jaar wordt een nieuw netwerk opgebouwd dat op een vergelijkbare manier werkt als Sandd en Selekt, ook waar het de beloning van bezorgers betreft.

De introductie van de nieuwe diensten wordt ook door de concurrentie gevoeld. De prijsdruk is mede als gevolg van het eind vorig jaar geïntroduceerde geadresseerde Netwerk VSP-product toegenomen, merkt Selektmail. De financiële resultaten van het bedrijf, waarover Kuiper niets meer wil zeggen dan dat ze onlangs nog de speciale complimenten van het hoofdkantoor in Duitsland opleverden, zullen daardoor dit jaar wellicht minder mooi uitpakken, denkt hij.

TNT speelt volgens hem vals spel in de overgangsfase. “Ik vind het uitstekend dat ze met Netwerk VSP de markt op willen en ze zullen best wat volume naar zich toetrekken. Wat ik niet acceptabel vind is dat ze in de eerste twee jaar de kwaliteit van het TNT-netwerk garanderen.”

Volgens Koorstra is er echter niets aan de hand. “Het is logisch dat wij ons spel spelen. Dat doen we transparant en sportief”, zegt hij. Netwerk VSP zal TNT Post tijdens de uitrolfase een normaal tarief betalen voor de verspreiding via het oude postbodenetwerk. Dat het daardoor verlies maakt tijdens de opbouwfase, is niet illegaal, zolang TNT kan aantonen dat het het netwerk van VSP aan het uitrollen is en daarin succesvol is, zegt hij. “Anders is het alleen het frustreren van de concurrentie.” De Nederlandse Mededingingsautoriteit (NMa) zegt dat de kwestie haar aandacht heeft. Of er onderzoek naar wordt gedaan wil de NMa niet kwijt.

Ondertussen probeert ook TNT zijn concurrenten via omwegen de voet dwars te zetten. Het model waarbij bezorgers niet in dienst zijn, maar als kleine zelfstandigen per bezorgd stuk worden betaald, kan er volgens Koorstra toe leiden dat ze minder verdienen dan het minimumloon. Hij pleit voor maatregelen om ervoor te zorgen dat hun arbeidspositie beter wordt geregeld en vindt gehoor bij diverse Kamerleden. “Je zou er iets over kunnen opnemen in de Postwet, waarbij bijvoorbeeld wordt vastgesteld dat er sprake moet zijn van een werkgevers-werknemersrelatie of je zou een licentiesysteem kunnen invoeren, zodat je voorwaarden kunt stellen aan toegang tot de markt.”

Volgens Sandd-ceo Stomphorst zijn maatregelen niet nodig. “Mensen die een normale inspanning leveren, kunnen bij ons een keurig uurloon verdienen.” Stomphorst ziet in de argumenten van TNT een poging om de kosten van de concurrentie te verhogen. Dat kan pijn doen, want een minieme verhoging van de stuksprijs kan forse gevolgen hebben. “Als mijn kosten per stuk 1 cent stijgen, is dat op 300 miljoen stuks 3 miljoen euro”, zegt hij. Of het pleidooi van Koorstra, die medestanders heeft in de vakbonden, voldoende gehoor zal vinden om in regelgeving te worden omgezet, blijkt waarschijnlijk bij de behandeling van de Postwet in de Tweede Kamer begin april.

Niet zo kinderachtig doen

Een andere reden die TNT aanvoert om de markt voorlopig niet verder te liberaliseren, is het ontbreken van een level playing field in Groot-Brittannië en Duitsland. Het vorige kabinet besloot de markt pas verder te openen als de markten in deze landen ook open gingen. Hoewel ook de Duitse markt begin volgend jaar open gaat en de Britten sinds 2006 concurrentie toelaten, genieten Deutsche Post en Royal Mail op hun thuismarkt btw-vrijstellingen die nieuwe toetreders missen. Op een fors deel van deze markten is TNT daardoor in het nadeel.

Volgens TNT volgt daaruit dat de markt voorlopig niet verder geliberaliseerd kan worden. “Als het kabinet dit besluit in de Tweede Kamer overeind houdt, gaat de markt volgens mij niet open”, zei bestuursvoorzitter Peter Bakker deze week bij de presentatie van de jaarcijfers van TNT.

Het is de vraag of de politiek gevoelig is voor het argument van Bakker. Bij een hoorzitting over de Postwet vorige maand leken weinig Kamerleden voor de argumenten van TNT te voelen, wat mede te danken is aan de successen die TNT ondanks de buitenlandse protectie in de beide landen weet te boeken. In Groot-Brittannië verwerkt TNT als concurrent van Royal Mail al meer dan een miljard poststukken en ook in Duitsland boeken de Nederlanders mooie successen als luis in de pels van Deutsche Post. TNT heeft aangekondigd in 2012 1,7 miljard euro omzet uit buitenlandse postmarkten te willen halen, met een return on sales van 10 procent.

Koorstra bespeurt in de uitlating van politici en andere belanghebbenden een ondertoon dat TNT niet zo moet zeuren. Ze doen het zelf hartstikke goed in het buitenland en ze moeten niet zo kinderachtig doen op hun eigen thuismarkt, is volgens hem de teneur. “Wij zijn niet tegen liberalisering en zijn dat nooit geweest, maar het level playing field is zeer belangrijk voor ons en daar zullen we op blijven hameren”, zegt hij.

TNT-bezorger 25 procent te duur

Een beetje consideratie heeft zijn bedrijf als grootste werkgever van Nederland wel verdiend, vindt hij. Als het aan de markt ligt, zal de postmarkt in de ogen van Koorstra zich ontwikkelen naar een model waarbij drie à vier keer per week zal worden bezorgd. De zakelijke opdrachtgevers, die 92 procent van de markt vertegenwoordigen, hebben geen behoefte aan meer. Ook de besteller zal een ander, goedkoper type werknemer zijn dan de postbode die vaak kostwinner is. “De markt schuift in de richting van een bijverdienersmodel”, zegt hij.

Om TNT aan de toekomstige marktomstandigheden aan te passen, zal de komende jaren weer fors worden bezuinigd nadat de afgelopen zes jaar al 9.000 arbeidplaatsen verdwenen. Over een nieuw besparingsprogramma, dat 300 miljoen euro per jaar moet opleveren, gaat TNT de komende maanden in gesprek met bonden en ondernemingsraad. Volgens Koorstra gaat het voor een groot deel om efficiency- en flexibiliseringsmaatregelen die opnieuw ten koste zullen gaan van “een stukkie” werkgelegenheid; maatregelen zoals die de afgelopen jaren al meer zijn doorgevoerd.

“Wat relatief nieuw is, en dat is geen makkelijke stap, is dat we gaan kijken naar de arbeidsvoorwaarden van de postbodes en de medewerkers van de sorteerbedrijven”, zegt Koorstra. “De kosten bij dit soort bedrijven bestaan voor 70 procent uit arbeidskosten. Ik wil dat die in de pas gaan lopen met de markt en dan bedoel ik niet de 7 à 8 euro per uur van Sandd en Deutsche Post (zoals TNT Selektmail consequent noemt, red.). Vergelijk je de functiezwaarte van een postbode via functieclassificatie met de rest van de industrie dan zie je dat de arbeidsvoorwaarden die wij bieden duurder zijn dan elders op de markt. Hoeveel Dat kan zo rond de 25 procent zijn.”


Volgens Koorstra is het aan de overheid om te bepalen onder welke condities uiteindelijk de postdienstverlening zal worden bezorgd en hoe vaak. “Het is niet de vraag of het goedkoper kan. Ik kan ook twee dagen per week de post bezorgen. De overheid zal moeten zeggen hoe het moet. Dat bepaalt mede de prijs van de postzegel. Maar als grootste werkgever van Nederland, met 55.000 medewerkers en hun verworvenheden, moeten we wel de kans krijgen om de daarvoor noodzakelijke aanpassingen binnen ons bedrijf op een sociale manier te doen. Ik vind dat ook de overheid daar rekening mee moet houden.”

21:19 Gepost door Pol de postman in Algemeen | Permalink | Commentaren (0) | Tags: pol, post, postman, postbode, facteur |  Facebook |

De commentaren zijn gesloten.