11-07-09

de teloorgang van de... postbode...

jaap_van_duijn
De postbode

Bij het conflict tussen TNT en de bonden gaat het niet zomaar om het eerste het beste bezuinigingsprogramma waarbij de werkgever inzet om, in dit geval, 11.000 banen te laten verdwijnen. Nee, het gaat hier uiteindelijk om de essentie van het werk zelf, dat van de postbode.

Wat wij nu meemaken is de teloorgang van het beroep van postbode, zoals we dat de laatste anderhalve eeuw in Nederland hebben gekend.

Van een fulltimeprofessie wordt het ambt van postbode gedegradeerd tot een bijbaantje voor ouderen die niet achter de geraniums willen zitten, voor moeders die een paar uur in de week wat willen bijverdienen en voor jongeren die anders vakken zouden vullen bij Albert Heijn. Je hoeft er dus eigenlijk niets voor te kunnen, behalve straatnummers lezen.

De brievenbesteller – ’le facteur’ in het Frans, dat klinkt nog mooier – vervulde altijd een belangrijke maatschappelijke functie. Hij kende iedereen in zijn wijk, maakte tijdens zijn ronde met deze en gene een praatje, gaf de nieuwtjes door en zag de ongewone zaken. Hij droeg bij aan de sociale cohesie in de lokale gemeenschap, net zoals de melkboer, de bakker en de politieagent dat deden. Melk en brood worden allang niet meer bezorgd, en politieagenten rijden in een auto rond in een wijk, die weliswaar tot hun veel te grote district behoort, maar waar ze verder geen mens kennen.

Dat het eerbiedwaardige beroep van postbode nu verdwijnt, heeft twee oorzaken. De eerste is een technologische. Door de komst van het internet worden er steeds minder brieven verstuurd. Dat is op zichzelf prima, want e-mailend correspondeer je toch een stuk sneller dan per brief. De enige negatieve bijkomstigheid is dat de kunst van het brieven schrijven en de daarvoor vereiste taalvaardigheid ook verloren dreigen te gaan. Het voordeel van de nieuwe technologie voor TNT is wel dat er steeds meer via internet wordt gekocht en die pakjes moeten allemaal worden bezorgd.

De tweede oorzaak van de dreigende verdwijning van de fulltimepostbode is een ideologische. Door de door Europa afgedwongen liberalisering van de postbezorging gaan we nu terug naar de tijd van de postkoets, toen ook iedereen brieven en pakjes kon bezorgen. Om een einde aan die maatschappelijke verspilling te maken, werd in 1850 in Nederland de Postwet aangenomen. TNT wordt nu in Nederland beconcurreerd door bedrijven als Selekt Mail en Sandd, die bezorgers hebben die voor 8 euro per uur het werk doen, terwijl de postbodes van TNT 23 euro kosten. De volgende stap zal zijn dat ook de betrouwbaarheid van de postbezorging, zoals die in de Postwet was geregeld, in gevaar gaat komen. TNT heeft al laten doorschemeren van postbezorging op zes dagen in de week af te willen en de directievoorzitter van TNT Post zei pas in een interview dat er over tien jaar helemaal geen post meer is. Hij bedoelde daarmee te zeggen dat het niet meer rendabel zal zijn om de hele week post te bezorgen en daarmee een fatsoenlijk loon te verdienen.

Mij dunkt dat het een kwestie is van wat wij als samenleving willen. Als we vinden dat iedere woning op het water- en elektriciteitsnet aangesloten moet zijn, kunnen we dat organiseren, en als we vinden dat op ieder adres post bezorgd moet worden, geldt hetzelfde. Maar doe het dan wel efficiënt, met één nationale postdienst, en met bezorgers die hun wijk kennen, zoals gedurende anderhalve eeuw gebruikelijk was.

Jaap van Duijn 

 

10:52 Gepost door Pol de postman in Algemeen | Permalink | Commentaren (0) |  Facebook |

De commentaren zijn gesloten.